PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN TÂY HÒA
TRƯỜNG THCS NGUYỄN TẤT THÀNH
BÀI SOẠN HỘI GIẢNG CẤP TRƯỜNG
NGỮ VĂN 8 - TIẾT 40: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
KIỂM TRA BÀI CŨ:
? Nêu khái niệm và tác dụng của nói quá. Cho ví dụ về ba thành ngữ so sánh có sử dụng biện pháp nói quá.
TRẢ LỜI:
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
* Các thành ngữ so sánh có dùng nói quá: đẹp như tiên, khỏe như voi, vàng như nghệ.
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
? Những từ in đậm trong các đoạn trích sau đây có nghĩa là gì? Tại sao người viết, người nói lại dùng cách diễn đạt đó?
- Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột. (Hồ Chí Minh, Di chúc)
- Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời (Tố Hữu, Bác ơi)
- Lượng con ông Độ đây mà… Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn (Hồ Phương, Thư nhà)
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
Trả lời: Những từ in đậm có nghĩa là “chết”. Người viết, người nói diễn đạt như thế là vì để giảm bớt đau buồn.
? Vì sao trong câu văn sau đây, tác giả dùng từ ngữ bầu sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa?
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. (Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
Trả lời: Vì tránh dùng từ ngữ có thể hơi thô và gây cười
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
? So sánh hai cách nói sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe?
- Con dạo này lười lắm
- Con dạo này không được chăm chỉ lắm.
Trả lời: Cách nói thứ hai: Con dạo này không được chăm chỉ lắm.
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
? Dựa trên cơ sở vừa tìm hiểu trên, em hãy cho biết thế nào là nói giảm nói tránh và tác dụng của nó? Cho ví dụ.
Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự .
Ví dụ: Bác Dương thôi đã thôi rồi!
Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.
(Nguyễn Khuyến, Khóc Dương Khê)
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
II. LUYỆN TẬP:
1. Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống (…): đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
a. Khuya rồi, mời bà …
b. Cha mẹ em … từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại.
c. Đây là lớp học cho trẻ em …
d. Mẹ đã … rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe
e. Cha nó mất, mẹ nó … , nên chú nó rất thương nó.
đi nghỉ
chia tay nhau
khiếm thị
có tuổi
đi bước nữa
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:
II. LUYỆN TẬP:
2. Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh?
a.- Anh phải hòa nhã với bạn bè!
- Anh nên hòa nhã với bạn bè!
b. - Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
- Anh không nên ở đây nữa!
c. - Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
- Nó nói như thế là ác ý.
- Anh nên hòa nhã với bạn bè!
- Anh không nên ở đây nữa!
c. - Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
II. LUYỆN TẬP:
3. Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá. Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt năm câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.
- Chiếc áo bạn mới may không được đẹp lắm!
- Công việc anh làm chưa được tốt lắm! Anh cần cố gắng hơn.
- Chữ viết của em chưa được đẹp lắm!
- Vóc dáng bạn ấy không được mảnh mai lắm!
- Cô ấy hát không được hay lắm!
TIẾT 40 NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
II. LUYỆN TẬP:
4. Việc sử dụng cách nói giảm nói tránh là tùy thuộc vào tình huống giao tiếp. Trong trường hợp nào thì không nên dùng cách nói giảm nói tránh?
Những trường hợp không nên dùng cách nói giảm nói tránh:
- Khi nói về quan điểm của mình.
- Khi trình bày một vấn đề trung thực.
* CỦNG CỐ:
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM:
Chữ in đậm trong đoạn thơ sau diễn tả ý gì?
“- Ông mất năm nao?- Ngày độc lập
Buồm cao đỏ sóng bóng cờ sao
Bà về năm đói làng treo lưới
Biển động Hòn Me giặc bắn vào…”
(Tố Hữu, Mẹ Tôm)
A. Mẹ Tôm đi vắng
B. Mẹ Tôm về quê ngoại
C. Mẹ Tôm đã mất năm đói 1945
D. Mẹ Tôm đi xa chưa về
* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Bài vừa học: Nắm vững:
+ Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh.
+ Làm tiếp bài tập 2.
+ Viết một đoạn văn có dùng biện pháp nói giảm nói tránh.
- Bài sắp học: Kiểm tra văn
+ Nắm vững nội dung ôn tập.
+ Ôn lại các tác phẩm văn học nước ngoài.
+ Chú ý không lẫn lộn tác giả, tác phẩm, bố cục.
+ Điểm giống nhau và khác nhau giữa nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm.
Chúc mừng bạn! Bạn đã lựa chọn đúng.
Rất tiếc! Mời bạn chọn lại